خرید اعتباری و اقساطی این امکان را می‌دهد که کالای مورد نیازتان را زودتر به دست بیاورید و هزینه‌اش را در چند ماه بپردازید؛ اما همین روش‌ها توجه کلاهبرداران را هم جلب کرده است. صفحه‌های جعلی پرداخت، تماس‌هایی که خود را «پشتیبانی» معرفی می‌کنند و آگهی‌های وام فوری، همه به دنبال یک چیزند: اطلاعات کارت، کد یک‌بارمصرف یا مدارک هویتی شما. در این مطلب مهم‌ترین نکات امنیتی خرید اعتباری و اقساطی را مرور می‌کنیم تا بدانید به چه چیزهایی اعتماد کنید و کجا باید دست نگه دارید.
چرا امنیت در خرید اعتباری اهمیت بیشتری دارد؟
در خرید نقدی، اشتباه معمولاً به مبلغ همان تراکنش محدود می‌شود؛ اما در خرید اعتباری و اقساطی پای سقف اعتبار، چک، کد ملی و تعهدی چندماهه در میان است. اگر کسی به حساب اعتباری یا مدارک شما دسترسی پیدا کند، ممکن است به نام شما تعهدی ایجاد کند که بازپرداختش بر عهده شماست. خبر خوب این است که چند عادت ساده جلوی بیشتر این خطرها را می‌گیرد.
درگاه پرداخت جعلی را بشناسید
یکی از رایج‌ترین روش‌های کلاهبرداری، صفحه‌هایی است که ظاهر درگاه بانکی یا درگاه اعتباری را تقلید می‌کنند (فیشینگ). لینک این صفحه‌ها معمولاً از طریق پیامک، پیام‌رسان یا آگهی به دستتان می‌رسد و هر اطلاعاتی که در آن وارد کنید، مستقیم به دست کلاهبردار می‌افتد.
نوار آدرس را نگاه کنید
وقتی از صفحه پرداخت سایت به درگاه منتقل می‌شوید، پیش از وارد کردن هر اطلاعاتی نوار آدرس مرورگر را بررسی کنید. درگاه‌های پرداخت کارتی بانک‌ها در ایران معمولاً زیر دامنه shaparak.ir باز می‌شوند و درگاه‌های اعتباری روی دامنه رسمی خود ارائه‌دهنده. آدرسی که حروفش کمی جابه‌جا شده، پسوند عجیبی دارد یا با اتصال امن (https) باز نشده، نشانه خطر است.
فقط از مسیر خود سایت به درگاه بروید
درگاه پرداخت را همیشه از دکمه پرداخت در سبد خرید سایت باز کنید، نه از لینکی که کسی برایتان فرستاده است. اگر پیامی دریافت کردید که می‌گوید «برای تکمیل سفارش روی این لینک بزنید»، به‌جای کلیک، خودتان آدرس سایت را در مرورگر بنویسید، وارد شوید و وضعیت سفارش را در حساب کاربری ببینید.
نماد اعتماد الکترونیکی را بررسی کنید
فروشگاه‌های اینترنتی ثبت‌شده معمولاً نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) دارند. در پاورقی سایت شهر اقساط هم نماد اعتماد الکترونیکی و نشان ساماندهی نمایش داده می‌شود. با کلیک روی نماد، باید صفحه‌ای روی دامنه رسمی صادرکننده نماد باز شود که نام و دامنه همان فروشگاه را نشان دهد. البته نماد فقط یکی از نشانه‌های فروشگاه ثبت‌شده است و به‌تنهایی کافی نیست؛ بقیه نکات این مطلب را هم در نظر بگیرید.
کد یک‌بارمصرف، اطلاعات کارت و چک را محرمانه نگه دارید
کد یک‌بارمصرف، چه کدی که برای ورود به سایت پیامک می‌شود و چه رمز پویای کارت، کلید دسترسی به حساب و اعتبار شماست. ورود به سایت شهر اقساط فقط با شماره موبایل و کد یک‌بارمصرف انجام می‌شود؛ یعنی هر کس این کد را داشته باشد، می‌تواند وارد حساب شما شود.
شهر اقساط هرگز کد یک‌بارمصرف، رمز کارت یا رمز پویای شما را تلفنی، با پیامک یا در پیام‌رسان درخواست نمی‌کند. هر کس به هر عنوانی این کدها را خواست، تماس را قطع کنید.
- رمز دوم یا رمز پویا، CVV2 و تاریخ انقضای کارت را فقط در صفحه درگاه وارد کنید، نه در تماس تلفنی یا گفت‌وگوی پیام‌رسان.
- اطلاعات چک، مثل شماره صیادی یا تصویر برگه چک، را برای کسی که خودش با شما تماس گرفته نفرستید.
- اگر کسی خود را کارشناس بانک، پشتیبانی فروشگاه یا ارائه‌دهنده اعتبار معرفی کرد و اطلاعات خواست، تماس را قطع کنید و خودتان از راه شماره‌هایی که در پاورقی سایت و صفحه تماس با ما آمده تماس بگیرید.
چک را با دقت صادر کنید
در برخی طرح‌های تسهیلاتی، بازپرداخت با چک و همراه با چک ضمانت انجام می‌شود. چک را فقط در وجه همان مرجعی صادر و ثبت کنید که در شرایط مکتوب طرح آمده است و مبلغ، تاریخ و نام گیرنده را دقیق بنویسید. چک سفیدامضا یا بدون نام گیرنده را به هیچ واسطه‌ای ندهید و از هر برگه چکی که صادر می‌کنید، یادداشتی از مبلغ، تاریخ و گیرنده نگه دارید.
پیش از تعهد، شرایط و مبلغ کل بازپرداخت را بخوانید
امنیت فقط به کلاهبرداری محدود نمی‌شود؛ تعهدی که بدون شناخت کافی می‌پذیرید هم می‌تواند به ضررتان تمام شود. پیش از ثبت درخواست، در صفحه طرح‌های اقساطی مدت بازپرداخت، فاصله قسط‌ها، سود و کارمزد، نوع ضمانت و مهم‌تر از همه مبلغ کل بازپرداخت را بررسی کنید. قسط ماهانه پایین لزوماً به معنای خرید ارزان‌تر نیست؛ برای فهم بهتر این حساب، مقاله محاسبه قسط و مبلغ بازپرداخت را بخوانید. اگر برای روشی کارمزد درگاه در نظر گرفته شده باشد، این کارمزد پیش از پرداخت نمایش داده می‌شود و می‌توانید روش دیگری انتخاب کنید. قوانین کلی خرید از سایت هم در صفحه قوانین و مقررات آمده است.
دو فریب رایج: قرض دادن اعتبار و وام فوری
اعتبار و مدارک خود را در اختیار دیگران نگذارید
گاهی دوست یا آشنایی می‌خواهد با اعتبار یا مدارک شما خرید کند و قول می‌دهد قسط‌ها را خودش بپردازد. اما تعهد به نام شماست و اگر قسطی پرداخت نشود، پیگیری و پیامدهای آن متوجه شما خواهد بود. برای همه روش‌های پرداخت در سایت کد ملی لازم است و برخی درگاه‌های اعتباری بررسی می‌کنند که کد ملی متعلق به خود پرداخت‌کننده باشد؛ پس خرید با هویت دیگران نه درست است و نه معمولاً ممکن. تصویر کارت ملی، شناسنامه و دیگر مدارک هویتی خود را هم برای افراد ناشناس نفرستید.
مراقب آگهی‌های «وام فوری بدون ضامن» باشید
آگهی‌هایی که وعده وام فوری، بدون ضامن و بدون بررسی می‌دهند و در عوض «هزینه تشکیل پرونده» یا «کارمزد» را از پیش می‌خواهند، از رایج‌ترین دام‌ها هستند. هیچ فروشنده یا مؤسسه معتبری تایید اعتبار را پیش از بررسی مدارک تضمین نمی‌کند. نشانه‌های هشدار را جدی بگیرید: درخواست واریز به کارت شخصی، عجله برای تصمیم‌گیری، تماس از شماره‌های متفرقه و ارتباط فقط از طریق پیام‌رسان. در شهر اقساط درخواست اعتبار از طریق خود سایت یا نمایندگان فروش ثبت می‌شود و نمایندگان تاییدشده کد نمایندگی دارند؛ اگر درباره کسی که خود را نماینده فروشگاه معرفی کرده تردید دارید، از پشتیبانی بپرسید.
رسیدها و سوابق را نگه دارید
شماره سفارش، رسید پرداخت یا کد پیگیری درگاه، تصویر شرایط طرح و یادداشت چک‌ها را نگه دارید. اگر مبلغی از حسابتان کم شد ولی سفارش در حساب کاربری در وضعیت «در انتظار پرداخت» ماند، با همین اطلاعات پیگیری سریع‌تر و دقیق‌تر انجام می‌شود. این را هم بدانید که لغو سفارش و بازگشت وجه دو مرحله جدا هستند؛ بازگشت وجه به کیف پول سایت یا از مسیر همان ارائه‌دهنده اعتبار انجام می‌شود و فروشگاه پولی را به کارت بانکی برنمی‌گرداند. پس اگر کسی تماس گرفت و برای «برگرداندن پول به کارتتان» اطلاعات کارت یا کد خواست، با کلاهبرداری روبه‌رو هستید.
چک‌لیست نکات امنیتی خرید اعتباری و اقساطی
- آدرس سایت و آدرس صفحه درگاه را پیش از وارد کردن اطلاعات بررسی کرده‌ام.
- درگاه را فقط از دکمه پرداخت سایت باز کرده‌ام، نه از لینک پیامک یا پیام‌رسان.
- کد یک‌بارمصرف، رمز کارت و اطلاعات چک را به هیچ تماس‌گیرنده‌ای نداده‌ام.
- نماد اعتماد الکترونیکی را در پاورقی سایت دیده و صفحه آن را بررسی کرده‌ام.
- شرایط طرح و مبلغ کل بازپرداخت را پیش از ثبت درخواست خوانده‌ام.
- اعتبار و مدارکم را برای خرید دیگران استفاده نکرده‌ام.
- به آگهی‌هایی که پیش از بررسی، پول یا کارمزد می‌خواهند اعتماد نکرده‌ام.
- رسید پرداخت، شماره سفارش و یادداشت چک‌ها را نگه داشته‌ام.
پرسش‌های متداول
کسی از طرف فروشگاه تماس گرفته و کد پیامک‌شده را می‌خواهد؛ چه کنم؟
کد را ندهید و تماس را قطع کنید. شهر اقساط کد یک‌بارمصرف را تلفنی نمی‌خواهد. اگر نگران سفارش یا حسابتان هستید، خودتان از راه شماره‌های درج‌شده در سایت با پشتیبانی تماس بگیرید.
از کجا بفهمم صفحه پرداخت واقعی است؟
صفحه باید از دکمه پرداخت خود سایت باز شده باشد، با اتصال امن بارگذاری شود و آدرسش متعلق به بانک یا ارائه‌دهنده اعتبار باشد. هر آدرس مشکوک یا لینکی که از بیرون سایت رسیده را کنار بگذارید.
اگر اطلاعات کارت یا کد را اشتباهی به کسی داده‌ام چه کار کنم؟
فوراً با بانک صادرکننده کارت تماس بگیرید و کارت را مسدود یا رمزها را عوض کنید. اگر موضوع به حساب کاربری سایت مربوط است، به پشتیبانی فروشگاه خبر دهید و در صورت کلاهبرداری، موضوع را به پلیس فتا گزارش کنید.
آیا نماد اعتماد به‌تنهایی برای اطمینان کافی است؟
نه. نماد اعتماد یکی از نشانه‌های فروشگاه ثبت‌شده است، اما باید کنار بررسی آدرس سایت، مسیر درست پرداخت، شرایط مکتوب طرح و نگه داشتن رسیدها از آن استفاده کرد.
