وقتی می‌خواهید کالایی گران‌قیمت را قسطی بخرید، معمولاً سه راه پیش رو دارید: گرفتن وام یا تسهیلات بانکی، خرید اعتباری از طریق درگاه اعتباری فروشگاه و استفاده از کیف اعتباری. هر سه روش در نهایت به یک نتیجه می‌رسند، یعنی کالا را حالا می‌گیرید و پولش را بعداً می‌پردازید، اما از نظر مدارک، سرعت، نحوه اعتبارسنجی، شکل بازپرداخت و هزینه‌ها تفاوت‌های مهمی دارند. در این مقایسه وام بانکی و خرید اعتباری، کیف اعتباری را هم کنار آن‌ها می‌گذاریم تا بتوانید روشی را انتخاب کنید که با شرایط مالی و زمانی شما سازگارتر است.
سه روش رایج خرید قسطی را بشناسید
وام بانکی و تسهیلات طرح‌ها
در این روش یک بانک یا مؤسسه مالی پس از بررسی پرونده، تسهیلاتی در اختیار شما می‌گذارد. این تسهیلات ممکن است به‌صورت وام نقدی به حسابتان واریز شود یا مانند طرح‌های خرید کالا، مستقیماً برای خرید از فروشگاه طرف قرارداد به کار برود. ویژگی مشترک این روش، بررسی مدارک و معمولاً نیاز به ضمانت است، مثلاً چک ضمانت یا ضامن. در شهر اقساط، طرح‌های تسهیلاتی با همکاری مؤسسه‌های طرف قرارداد ارائه می‌شوند؛ برای نمونه، در طرح تسهیلات بانک توسعه تعاون بازپرداخت با چک‌هایی در فاصله‌های سه‌ماهه انجام می‌شود و یک چک ضمانت هم لازم است. شرایط به‌روز همه طرح‌ها در صفحه طرح‌های اقساطی آمده است.
خرید اعتباری با درگاه اعتباری
در این روش، هنگام پرداخت به‌جای درگاه بانکی، درگاه یک ارائه‌دهنده اعتبار را انتخاب می‌کنید؛ مانند درگاه نوین بازار یا وامی‌پی. ارائه‌دهنده اعتبار شما را بررسی می‌کند یا از اعتباری که از قبل برایتان فعال شده استفاده می‌کند، مبلغ خرید را به فروشگاه می‌پردازد و شما بدهی را طبق قوانین همان ارائه‌دهنده بازپرداخت می‌کنید. برای مثال، استفاده از درگاه نوین بازار به حساب اعتباری فعال در نوین بازار برای همان شماره موبایل نیاز دارد.
کیف اعتباری
کیف اعتباری حسابی است که یک بانک یا شرکت ارائه‌دهنده اعتبار، پس از اعتبارسنجی، سقفی از اعتبار را در آن قرار می‌دهد. می‌توانید تا همان سقف از پذیرندگان آن کیف خرید کنید و بعد، معمولاً به‌صورت ماهانه، بدهی را بپردازید. در خرید اینترنتی، استفاده از کیف اعتباری اغلب از مسیر درگاه همان ارائه‌دهنده انجام می‌شود؛ بنابراین مرز آن با خرید اعتباری کم‌رنگ است. تفاوت اصلی این است که اعتبارسنجی از قبل انجام شده و اعتبار برای چند خرید قابل استفاده است.
توجه کنید که «کیف پول» سایت شهر اقساط با کیف اعتباری فرق دارد. موجودی کیف پول سایت متعلق به خود شماست، مثلاً مبلغی که پس از بازگشت وجه به آن برمی‌گردد، و اعتبار قرضی به حساب نمی‌آید.
جدول مقایسه وام بانکی، خرید اعتباری و کیف اعتباری
| معیار | وام بانکی و تسهیلات | خرید با درگاه اعتباری | کیف اعتباری |
|---|---|---|---|
| بررسی‌کننده اعتبار | بانک یا مؤسسه طرف قرارداد | ارائه‌دهنده همان درگاه | بانک یا شرکت صادرکننده کیف |
| مدارک و تشریفات | معمولاً بیشتر؛ مدارک هویتی، شغلی و ضمانت | معمولاً کمتر و آنلاین | یک‌بار، هنگام فعال‌سازی |
| سرعت | کندتر؛ به بررسی پرونده بستگی دارد | معمولاً سریع، اگر اعتبار فعال باشد | پس از فعال‌سازی، سریع |
| شکل بازپرداخت | اغلب با چک یا کسر از حساب در بازه‌های مشخص | طبق قوانین ارائه‌دهنده، اغلب ماهانه | اغلب ماهانه، از طریق برنامه یا حساب ارائه‌دهنده |
| هزینه‌ها | سود تسهیلات و هزینه‌های جانبی طبق قرارداد | سود یا کارمزد طبق قوانین ارائه‌دهنده؛ کارمزد درگاه پیش از پرداخت نمایش داده می‌شود | سود یا کارمزد طبق قرارداد کیف |
| محدوده استفاده | وام نقدی هر جا؛ تسهیلات خرید فقط نزد فروشگاه طرف قرارداد | فروشگاه‌هایی که آن درگاه را پذیرفته‌اند | پذیرندگان همان کیف |
این جدول کلی است و جزئیات هر روش به قرارداد و قوانین روز همان مؤسسه بستگی دارد.
مزایا و محدودیت‌های هر روش
وام بانکی و تسهیلات
مزیت اصلی این روش آن است که ممکن است سقف بالاتر و مدت بازپرداخت طولانی‌تری داشته باشد و برای کالاهای گران مناسب باشد. در مقابل، تکمیل مدارک و بررسی پرونده زمان می‌برد و معمولاً به چک یا ضامن نیاز دارد. اگر بازپرداخت با چک است، باید مطمئن باشید موجودی حسابتان در سررسید هر چک کافی است، چون برگشت خوردن چک پیامدهای حقوقی و اعتباری دارد.
خرید اعتباری با درگاه اعتباری
سرعت و سادگی نقطه قوت این روش است؛ اگر اعتبار فعال داشته باشید، کار معمولاً به‌سرعت و به‌صورت آنلاین انجام می‌شود. محدودیت آن این است که سقف اعتبار ممکن است از قیمت کالا کمتر باشد و برخی درگاه‌ها کارمزد دارند. همچنین باید با قوانین بازپرداخت و جریمه تاخیر همان ارائه‌دهنده آشنا باشید.
کیف اعتباری
کیف اعتباری پس از فعال‌سازی برای چند خرید قابل استفاده است و برای خریدهای کوچک و متوسط راحت است. خطر اصلی آن، خرج کردن بیش از توان بازپرداخت است؛ چون خرید آسان است، ممکن است بدهی‌های کوچک روی هم جمع شوند. سررسیدها را یادداشت کنید و فقط برای خریدهای برنامه‌ریزی‌شده از آن استفاده کنید.
هزینه واقعی را چطور مقایسه کنیم؟
قسط ماهانه کمتر همیشه به معنای ارزان‌تر بودن نیست. برای مقایسه درست، مجموع پرداختی را در کل دوره حساب کنید: پیش‌پرداخت، مجموع اقساط، کارمزد درگاه و هر هزینه جانبی دیگر که در قرارداد آمده است.
فرض کنید در یک مثال فرضی برای کالایی ۵۰ میلیون تومانی دو پیشنهاد دارید. در پیشنهاد اول قسط ماهانه کمتر است، اما مدت طولانی‌تر است و مجموع بازپرداخت به ۶۴ میلیون تومان می‌رسد. در پیشنهاد دوم قسط ماهانه بیشتر است، اما مجموع بازپرداخت ۶۰ میلیون تومان به‌اضافه ۱ میلیون تومان کارمزد است. پیشنهاد دوم با وجود قسط بالاتر، در مجموع ۳ میلیون تومان کمتر هزینه دارد؛ البته به شرط آنکه قسط بالاتر به بودجه ماهانه شما فشار نیاورد. این اعداد فقط برای توضیح‌اند و نرخ واقعی هیچ طرحی نیستند. روش محاسبه را در مطلب محاسبه قسط و مبلغ بازپرداخت توضیح داده‌ایم.
کدام روش برای شما مناسب‌تر است؟
- اگر در یکی از درگاه‌های اعتباری اعتبار فعال دارید و مبلغ خرید در سقف آن است، خرید اعتباری معمولاً سریع‌ترین مسیر است.
- اگر کالا گران است و فرصت تکمیل مدارک را دارید، طرح‌های تسهیلاتی، در صورت نیاز همراه با پیش‌پرداخت، گزینه مناسبی است.
- اگر خریدهای کوچک‌تر و متعدد دارید و بر هزینه‌هایتان کنترل دارید، کیف اعتباری کاربردی است.
- اگر دسته‌چک ندارید یا نمی‌خواهید چک بدهید، سراغ روش‌هایی بروید که بازپرداخت آن‌ها با چک نیست.
در هر روشی که انتخاب کنید، در شهر اقساط وارد کردن کد ملی برای پرداخت لازم است. همچنین چون هر تراکنش کارت بانکی سقف مشخصی دارد، پرداخت یکجای مبلغ‌های بزرگ با کارت معمولاً ممکن نیست و روش‌های اعتباری یا ترکیب پیش‌پرداخت و تسهیلات راه عملی‌تری است. برای آشنایی با مسیر کامل خرید، مطلب خرید اقساطی چطور کار می‌کند؟ را بخوانید.
چک‌لیست پیش از انتخاب روش خرید قسطی
- مجموع پرداختی در کل دوره را حساب کرده‌ام، نه فقط قسط ماهانه را.
- کارمزد درگاه و هزینه‌های جانبی را پیش از پرداخت دیده‌ام.
- شکل بازپرداخت، یعنی چک، کسر از حساب یا پرداخت ماهانه در برنامه، برایم روشن است.
- مدارک لازم را آماده کرده‌ام؛ فهرست آن‌ها در مطلب مدارک لازم برای خرید اقساطی آمده است.
- قرارداد و قوانین جریمه تاخیر را خوانده‌ام.
- کد تایید پیامکی را فقط در صفحه رسمی درگاه وارد می‌کنم و به هیچ‌کس نمی‌دهم؛ نکات بیشتر در نکات امنیتی خرید اعتباری و اقساطی آمده است.
پرسش‌های متداول
آیا کیف پول شهر اقساط همان کیف اعتباری است؟
نه. کیف پول سایت موجودی خود شماست، مثلاً مبلغی که پس از بازگشت وجه به آن برمی‌گردد. کیف اعتباری اعتباری است که یک ارائه‌دهنده اعتبار در اختیارتان می‌گذارد و باید آن را بازپرداخت کنید.
کدام روش سریع‌تر است؟
اگر نزد ارائه‌دهنده‌ای اعتبار فعال داشته باشید، خرید با درگاه اعتباری معمولاً سریع‌تر است. طرح‌های تسهیلاتی به دلیل بررسی مدارک و پرونده زمان بیشتری می‌برند.
آیا می‌توان پیش‌پرداخت را با طرح اقساطی ترکیب کرد؟
بله. اگر قیمت کالا از سقف طرح بیشتر باشد، طرح تا سقف خود مبلغ را تامین می‌کند و باقی را به‌صورت پیش‌پرداخت نقدی می‌پردازید.
کارمزد درگاه را کجا ببینم؟
اگر روشی کارمزد داشته باشد، مبلغ آن پیش از پرداخت در صفحه پرداخت نمایش داده می‌شود و می‌توانید روش دیگری را انتخاب کنید.
